Châu Phi là thị trường lớn, nhiều tiềm năng bao gồm 55 quốc gia với dân số hơn 1,3 tỷ người. Trong giai đoạn hiện nay, các nước Châu Phi đã trở thành những đối tác kinh tế ngày càng quan trọng của Việt Nam.
Thương mại của các nước Châu Phi duy trì mức tăng trưởng khá và ổn định, giai đoạn 2014 – 2018. Trong khi các nền kinh tế đầu tầu ở Châu Phi như Nam Phi, Nigeria, Ai Cập, Marốc, Libya… vẫn duy trì được sự ổn định, một số nước khác như Algeria, Angola sau giai đoạn khó khăn đang phục hồi và có dấu hiệu tăng trưởng khá. Mặc dù khu vực Châu Phi vẫn còn nhiều diễn biến phức tạp nhưng trao đổi thương mại giữa Việt Nam với các nước khu vực này đạt được kết quả đáng khích lệ trong những năm vừa qua. Hàng Việt Nam đã từng bước thâm nhập và có chỗ đứng tại thị trường Châu Phi, đặc biệt là các mặt hàng tiêu dùng trong đó có dệt may.
6 tháng đầu năm 2019, xuất khẩu hàng dệt may của Việt Nam sang thị trường Châu Phi đạt 116 triệu USD, tăng 56% so với cùng kỳ năm 2018 – mức tăng trưởng rất cao so với tốc độ tăng trưởng chung. Dự báo, hàng dệt may Việt Nam đang có cơ hội tăng xuất khẩu sang khu vực thị trường này nhờ các yếu tố sau:
+ Thị trường Châu Phi được đánh giá là khá dễ tính đối với hàng hóa của Việt Nam. Hiện có 45/55 nước châu Phi đã tham gia vào WTO, do đó, các nước này đã dỡ bỏ dần hàng rào phi thuế quan, giảm thuế nhập khẩu, tạo điều kiện thuận lợi cho hàng hóa Việt Nam xâm nhập vào thị trường.
+ Do điều kiện tự nhiên, thiên tai, biến động chính trị nên đa số các nước Châu Phi không sản xuất đủ các mặt hàng tiêu dùng – là cơ hội cho các nhà cung cấp trong đó có Việt Nam.
+ Triển vọng của thị trường châu Phi trong thời gian tới cũng có nhiều điểm tích cực. Trước hết, kinh tế của các nước khu vực được dự báo tiếp tục tăng trưởng trong năm 2019, đạt trung bình 3,6% (Nam Phi 3%, Ai Cập 6%, Ghana 6,2%, Nigeria 2,5%, Algeria 4%). Tăng trưởng kinh tế sẽ giúp nâng cao mức sống của người dân, trong đó mức chi tiêu vào các nhóm hàng mà Việt Nam có thế mạnh như dệt may, giày dép… vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu tiêu dùng của hầu hết người dân các nước khu vực này.
+ Do có sự chênh lệch lớn trong mức thu nhập đầu người tại mỗi quốc gia nên yêu cầu về chất lượng hàng hoá nhập khẩu rất đa dạng. Đây là điều kiện thuận lợi cho hàng hoá nhiều nước thâm nhập thị trường khu vực, trong đó có hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.
+ Nhiều mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam đã bước đầu giành được sự tín nhiệm tại thị trường các nước khu vực như hàng dệt may, giày dép… Điều này được minh chứng rõ nét qua kim ngạch xuất khẩu sang thị trường khu vực không ngừng gia tăng, kim ngạch từng mặt hàng năm sau thường cao hơn năm trước. Xuất khẩu các mặt hàng Việt Nam có thế mạnh ngày càng tăng trưởng mạnh…. và đây là những tiền đề quan trọng để hàng hóa nói chung và hàng dệt may xuất khẩu nói riêng của Việt Nam tăng trưởng ổn định trong các năm tiếp theo.
+ Ngoài ra, ngày 7 tháng 7 năm 2019, 54 trên tổng số 55 quốc gia châu Phi, đã chính thức ký Hiệp định thương mại tự do lục địa châu Phi (gọi tắt là AfCFTA). Đây là khu vực thương mại tự do lớn nhất trên thế giới về các quốc gia tham gia, kể từ khi thành lập Tổ chức Thương mại Thế giới. Hiệp định này (AfCFTA) nhằm mục đích gắn kết 1,3 tỷ người, tạo ra một khối kinh tế 3,4 nghìn tỷ USD, có thể mở ra một kỷ nguyên phát triển mới tại khu vực châu Phi. Theo ước tính của Ủy ban Kinh tế Liên Hiệp Quốc về châu Phi, Hiệp định này sẽ thúc đẩy thương mại nội bộ châu Phi tăng 52% vào năm 2022. Đây cũng là cơ hội mở rộng thị phần đối với hàng dệt may nói riêng và hàng hóa nói chung của Việt Nam.
Mặc dù quan hệ thương mại giữa Việt Nam và các nước khu vực châu Phi đã có những bước tiến dài trong thời gian qua, vẫn còn nhiều khó khăn cho các doanh nghiệp Việt Nam khi thâm nhập sâu hơn nữa vào khu vực thị trường này. Đó là, sự bất ổn về an ninh và chính trị, xung đột tôn giáo và sắc tộc, rủi ro khủng bố ở một số nước, khiến cho nhiều doanh nghiệp còn có tâm lý dè dặt và e ngại. Sự cạnh tranh của các nước như Trung Quốc, Thái Lan, Ấn Độ… sẽ trở nên gay gắt hơn đối với các doanh nghiệp Việt Nam. Ngoài ra, sự thiếu liên kết, phối hợp, thậm chí cạnh tranh không lành mạnh giữa các doanh nghiệp của chính các doanh nghiệp Việt Nam. Nhiều doanh nghiệp chưa thực sự có định hướng, chiến lược về thị trường châu Phi. Thêm vào đó, vấn đề lừa đảo qua mạng Internet trong quá trình giao dịch, thực hiện hợp đồng của một số đối tượng từ Nigeria, Benin, Togo, … cũng là thách thức mà doanh nghiệp Việt Nam gặp phải.
Nguồn : Bộ Công Thương

