Theo báo cáo WTO 2019 mới công bố, tổng kim ngạch xuất khẩu hàng dệt may của thế giới 2018 đạt 820 tỷ USD, tăng 9,2% so với năm 2017. Trong đó tổng KNXK mặt hàng dệt đạt 315 tỷ USD, tăng 6,4%; tổng KNXK hàng may mặc đạt 505 tỷ USD tăng 11,1% so 2017. Việt Nam là nhà xuất khẩu hàng dệt may lớn thứ 3 trên thế giới với tổng kim ngạch đạt 39,8 tỷ USD chiếm thị phần 4,85%, sau Trung Quốc (276,37 tỷ USD, thị phần 33,7%) và Bangladesh (40,64 tỷ USD, thị phần 4,95%).
Chiến tranh thương mại Mỹ – Trung đang ảnh hưởng đến toàn bộ chuỗi cung dệt may toàn cầu. Ngành dệt Trung Quốc bắt đầu giảm sản xuất, giảm nhập khẩu, giảm tồn kho, kết quả kéo theo thị trường bông thế giới, thị trường sợi thế giới bị ảnh hưởng theo chiều hướng tiêu cực. Xuất khẩu dệt may Việt Nam sẽ có những cơ hội, thách thức mới từ tình hình này.
Cơ hội:
Ngành dệt may Việt Nam được coi là lựa chọn khá tốt ở một số nhóm mặt hàng nhờ lao động dồi dào, trình độ lao động khá cao so với các nước cạnh tranh khác trong khu vực, và giá lao động còn rẻ trong tương quan với năng suất. Việt Nam có thể là lựa chọn lý tưởng thay thế cho Trung Quốc khi hàng Trung Quốc trở nên đắt đỏ nếu trong tương lai hàng may mặc từ Trung Quốc bị đưa vào danh mục đánh thuế (hiện tại Mỹ mới chỉ đánh thuế mặt hàng dệt của Trung Quốc).
Trong ngắn và trung hạn Việt Nam vẫn có khả năng tăng cường thị phần tại các nước nhờ các FTA, ví dụ sang EU (nhờ hiệp định EVFTA) và khối các nước CPTPP, đặc biệt là Canada và Úc nhờ (CPTPP). Làn sóng đầu tư FDI đồng thời cũng mở ra các cơ hội cho dệt may hợp tác, các cơ hội mua bán, sáp nhập công ty, các cơ hội chuyển giao công nghệ để trở nên lớn mạnh hơn trên thị trường nội địa và quốc tế.
Thách thức:
Tăng trưởng kinh tế thế giới đang trên đà giảm tốc: Ngân hàng thế giới (World Bank) dự báo tăng trưởng toàn cầu được dự báo giảm từ 3% trong năm 2018 xuống còn 2,9% trong năm 2019 và 2,8% trong năm 2020-2021. Tăng trưởng của các nền kinh tế phát triển được dự báo giảm xuống mức 2% trong năm 2019.
Lãi suất liên tục được điều chỉnh tăng. Trước khi kết thúc năm 2019, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) có khả năng sẽ tăng lãi suất hai lần lên mức 3%. Điều này tác động đến tỷ giá và dòng vốn đầu tư (từ khu vực lãi suất thấp sang lãi suất cao). Do đó, Việt Nam có thể phải tăng nhẹ lãi suất theo đà tăng của thế giới, điều này là rủi ro mà doanh nghiệp cần lưu ý.
Đồng USD tăng giá cùng thị trường tài chính biến động gây áp lực phá giá tiền tệ đối với các nước đang phát triển. Một số quốc gia dễ gặp phải nguy cơ căng thẳng về tài chính. Thị trường dệt may thế giới nhiều biến động với nhiều kịch bản khó lường về chiến tranh thương mại, chủ nghĩa bảo hộ, về các rào cản kỹ thuật mới gây khó khăn cho doanh nghiệp. Nhu cầu tiêu thụ của các thị trường lớn suy giảm do tình hình địa chính trị, tình hình kinh tế toàn cầu giảm phát, kéo theo nhu cầu nhập khẩu giảm sẽ gây khó khăn về đơn hàng và áp lực đơn giá cho doanh nghiệp.
Các doanh nghiệp dệt may trong nước dễ trở thành đơn vị cấp 2, đơn vị gia công cho khối doanh nghiệp FDI nếu làn sóng FDI ồ ạt chảy vào Việt Nam để tránh tình trạng bị áp thuế khi xuất đi từ Trung Quốc. Tình hình cạnh tranh sẽ ngày càng khốc liệt hơn và áp lực về giá, về đơn hàng, áp lực năng suất sẽ trở thành các vấn đề “nóng” nhất.
Triển vọng ngành dệt may Việt Nam thời gian tới:
Hiện tại các doanh nghiệp ngành sợi vẫn đang nghe ngóng tình hình chiến tranh thương mại với tâm lý sản xuất dè chừng, thận trọng trong bối cảnh thị trường có nhiều biến động khó lường. Các công ty may tập trung vào hướng tăng cường xuất khẩu sang các thị trường mới, thị trường phi truyền thống. Ngành may hiện tại cũng nhiều đơn vị có đơn hàng đến hết năm 2019. Thêm vào đó các doanh nghiệp cũng nỗ lực phối hợp chặt chẽ với khách hàng nhằm chia sẻ rủi ro và lợi ích.
Với tình hình nhiều biến động năm 2019 các doanh nghiệp cần thận trọng trong các hoạt động đầu tư, mở rộng sản xuất và nỗ lực vượt qua thời kỳ nhiều thách thức này.
Nguồn: Bộ Công Thương
